[Geschate Lieszäit: 4 Minutten]

Den Haptwahldag an den USA ass op engem Dënschdeg am November. Heiansdo gëtt fälschlecherweis behaapt, dass de Wahldag den „éischten Dënschdeg“ am Mount wier, mä eigentlech ass et den „Dënnschdeg nom éischte Méindeg.“ Dat heescht d’Wahlen fannen fréistens den 2. November statt a spéitstens, wéi dëst Joer, den 8. November. Dat wor awer net ëmmer esou.

1792 huet e federaalt Gesetz alle Staaten erlaabt hir Wahlen an enger Period vu net manner wéi 34 Deeg (mam éischte Mëttwoch am Dezember – dem Wahldag vun de Wahlleit – als Deadline) ofzehalen. Am November wielen ze goen wor an deenen Zäiten, wou d’Bierger vill vun der Agrarwirtschaft gelieft an do dra geschafft hunn, extrem wichteg. Zu deem Zäitpunkt wor „harvest“ (Ernte) nämlech bal ganz eriwwer an déi grouss Wanter/Schnéistierm wieren nach e puer Deeg/Wochen ewech. Fir Problemer huet déi Saach awer gesuergt wéi d’Kommunikatioun tëschent A a B méi einfach ginn ass. Op eemol woussten d’Leit an de Staaten, déi zum Schluss vum Prozess gewielt hunn, wéi e Kandidat an deenen anere Staate gewonnen huet.

Dofir koum am Joer 1845 eng Ännerung wat d’Presidentschaftswahlen ugeet. Si sollten elo all zesummen op engem Dag wielen.

Mä firwat huet een als Wahldag da net einfach, wéi a ville Länner, de (fräie) Sonndeg geholl?

Hei ginn et ganz praktesch Grënn… aus dem Joer 1845. Wéi dat Gesetz nämlech geschriwwe gouf, wor et – trotz Verännerungen par rapport zu 1792 – nach zimlech schwéier fir ganz schnell vun A op B ze kommen. Wahlbureau’en goufen et och net esou vill. En faite, gouf et zu deem Zäitpunkt ëmmer just 1 Wahlbureau an engem Bezierk/“County“. Vill Männer (Fraen kruten erréicht 1919 d’Wahlrecht) hunn also missten eemol fir d’éischt bei de Wahlbureau kommen.

Et gouf 1 Dag agerechent fir an d’Stad ze fueren an och nees 1 Dag agerechent fir zréck heem ze fueren. D’Gesellschaft wor deemools nach vill méi reliéis wéi haut an esou wor et absolut onvirstellbar fir déi reliéis Deeg net doheem bei senger Glawensgemeinschaft ze sinn. Domat falen den Donneschdeg, Freideg, Samschdeg, Sonndeg a Méindeg als potentiell Wahldeeg ewech; iwwreg bloufen also just nach den Dënschdeg an de Mëttwoch. De läscht genannten wor zu där Zäit schonns ‘besat’, well op deem Dag a villen Dierfer offiziellen ‘Maart-Dag’ wor. Den 1. Dënschdeg am November gouf dono ausgeschloss, well deen, wéi dëst Joer, kéint op den 1. November falen an domat wieren méi wéi déi vum Wahlgesetz erlabten 34 Deeg tëschent dem Wahldag vun de Leit an deem vun de Wahlleit (oder deemools nach Wahlmänner). Domat ass just den 1. Dënschdeg nom 1. Méindeg am November nach bliwwen. 

Haut dréckt dëst leider op d’Wahlbedeelegung. Schliisslech ass de Wahldag kee Feierdag an déi meeschte Leit musse schaffe goen. 2008 hunn 2.6 Millioune Leit ugi gehat net wiele gaangen ze sinn well se keng Zäit dofir haten. An enger Pew Research Etude koum d’USA direkt hannert Lëtzebuerg wat d’Wahlbedeelegung an der Bevëlkerung ugeet. Fir dat z’änneren fuerderen ëmmer nees Gruppe vu Leit dass d’Wahlgesetz geännert gëtt: de Wahldag op de Weekend leeën; e Feierdag bäi kréien; oder, an engem Mix vu béidem, fuerdere verschiddener den „early voting“ system nach weider auszebauen/ze verbesseren.

Eent ass kloer, ween am November Owes um 20 oder 21 Auer an enger meterlaanger Schlaang muss stoen fir wielen ze goen, dierft sech wuel an enger vun dësen 3 Kategorien vu Leit erëm fannen, oder hien/hat denkt sech d’nächste Kéier vläit direkt doheem ze bleiwen… egalwéi e Wahldag an der Woch an engem Hierscht bedeit fir déi Fräiwëlleg vun enger Campagne nach eemol e ganz laange ‘Schaffdag’ fir dass dach w.e.g. kee Wieler/keng Wielerin d’Schlaang fréizäiteg verléisst. 

Ween d’USA muer als 44. Persoun zum 45. US President maachen (de Grover Cleveland zielt als 22. a 24. US President, well hien als eenzegen President mat 2 Amtsperioden keng 2 noeneen hat), gesi mer muer. De Liveticker hei um Blog wäert géint Mëtternuecht (Lëtz. Zäit) starten…


Fannt kuerz Infos zu den US Wahlen an engem ‘Memo’ zesumme gefaast: hei, an een Iwwerbléck op d’Wahlkart: hei.

Posted by Tom

Een 20-something, dee sech gedanklech a physesch an der transatlantescher Welt ronderëm beweegt.

E Kommentar hannerloossen:

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s