30% Aarmut – Firwat Irland just zum Deel wéi Griicheland ass. Reply

Shrewsbury Road, Dublin. Während dem ireschen Wirtschaftswonner war dëst eng vun den deierste Stroossen vun der Welt. Fir hei een Haus ze hunn gouf vrun der Kris alt locker 60 oder méi Milliounen Euro bezuelt. Shrewsbury Road wor an enger Liga mat Stroossen a Weltstied wéi New York oder Tokyo. [1]

„Immobiliekris, Bankekris, Finanzkris, Scholdekris“… esou sollt et no 2008 an Irland ausgesinn. Mä och wann déi gréng Insel an de läschte Wochen a Méint oft (och bei Aussoen vum lëtzebuerger Finanzminister [hei]) huet missten als Beispill fir Athen duer halen, esou ass dat een éischter schlecht d’Beispill.

Vum „Musterschüler“ zum „Suergekand“

Während Griicheland mat Hëllef vu Goldman Sachs seng Zuelen „gefälscht“ huet fir kennen an den Euroraum eranzekommen, esou war Irland een vun de ‘Musterschüler.’ Net Dublin mä Athen, Paräis, a Berlin hu vrun der Kris regelméisseg géint déi 3%-Defizit Regel verstouss. Irland hat 2007 een Budgetsdefizit vu grad emol 1.2%[2]; d’Staatsschold loung bei akzeptabelen 25% vum PIB. (Dëst ass minimal méi héij wéi den aktuellen Taux vu Lëtzebuerg).

Du koum 2008.

1

Eng Monetär- ouni eng Fiskalunioun, oder souguer eng politesch Unioun, anzeféieren, huet zum Opbau vun Immobilieblosen a Länner wéi Irland a Spuenien gefouert. Déi ze schwaach economesch Zuelen aus Däitschland hunn de Bilan fir eng ganz Eurozone erofgedréckt. D’EZB kuckt ebe just op d’Moyenne vun Inflatioun & Zuelen vum Aarbechtsmarché, wann de Leetzëns festgesat gëtt. Fir där schwächelnder däitscher – genee wéi där franséischer – Wirtschaft ënnert d’Ärm ze gréifen, wor de Leetzëns méi niddreg wéi dat déi opgeblosen Wirtschaften a Spuenien an Irland gebraucht hätten. [2]

Dat extrem bëllegt Geld goung vun de Banken direkt an den Immobiliemarché. Alleng verschidden däitsch Banken hunn zesummen 206 Milliarden Euro an den ireschen Immobiliemaart eragepompelt.[1] D’Präisser si kontinuéierlech an d’Lut geschoss; 2006 woren se déi héchsten a ganz Europa. Wéi d’Blos geplatzt ass, koumen d’Banken un d’Strauchelen. Dublin wollt e méiglechen ‘bank-run’ verhënneren an huet fir d’Praktiken vun der Privatwirtschaft riicht gestanen. Dat huet d’Staatsverschëldung souvill an d’Lut gedréckt – 2013 loung se bei ronn 120% vum PIB[3] – dass een herno dat 1. Land ënnert dem Rettungsschierm huet misste ginn.[4]

Irland gouf also Affer vun engem (net bis zum Schluss duerchduechten) Konstrukt. Bei Griicheland ass dat net de Fall. Et deemno sou duerzestellen wéi wa béid Länner op genee déi nämmlecht Manéier an d’Kris erakomm sinn, an dofir och déi nämmlecht Medezin sollte kréien, ass dofir falsch.

Grouss wirtschaftlech Verännerung huet déi ‘Medezin’ an Irland iwwerengs dann och net bruecht. Déi zwou eenzeg EU/IMF Fuerderungen woren, wéi den Economist Philip Lane festgehal huet, just d’Staatsausgaben kierzen an de Bankesecteur, e.a. mat ‘bad banks’, opraumen.[5]

Béid Fuerderung huet Dublin erfëllt. Ass hir Wirtschaft dofir nees um wuessen? Duerch massiv Steiervirdeeler fir grouss Betriber, wéi bspw. Facebook, Microsoft a Google,[6] leeft d’Wirtschaft zwar nees, mä d’Aspuerungen bei de Staatsausgaben, notamment bei de Sozialleeschtungen, bezilt den iresche Staat, wéi mer zum Schluss vum Post wäerte gesinn, méi wéi nëmmen eng Kéier.


2 Net-Eurolänner sei Dank

Eppes dierf een awer bei der Euphorie iwwert Wirtschaftswuesstem an Irland – den däitsche Bundespresident Gauck sot dëse Mount Irland wier e „Vorbild“ fir anerer – och net vergiessen/ignoréieren: déi iresch Geschicht an dem Land seng geographesch Lag hu wuel méi zu deem ‘Opschwong’ bäigedroen wéi d’Austeritéit. Irland huet eng staark Bindung mam Vereente Kinnekräich an och mat den USA. Dat eent Land wiist esou staark wéi keen anert G7 Land, dat anert, d’USA, steet och nees op bessere Been. Béid Länner sinn d’Haapthandelspartner vun Irland; 40% vum ireschen Export ginn dohinner.[5] An anere Wierder: 2 Net-Eurolänner hu massiv zu dësem ‘Opschwong’ bäigedroen. A genee dat steet eben engem Premier Tsipras zu Athen net zur Verfügung. Seng Haapthandelspartner si nieft Däitschland (3. gréissten) déi economesch schwaach(/schwächelnd) Länner Italien, Tierkei a Bulgarien. An do kann den Tsipras och nach sou oft op Moskau reesen esou eng Hëllef, wéi Irland eng vum UK & USA krut, wäert hien do fir säi Land net erausschloe kennen.[7]

„Helden“, wéi d’IMF Chefin Lagarde déi iresch Bevëlkerung genannt huet[8], sinn d’Griichen dowéinst haut nach net. Obwuel… wann een fir „Helden“ ze sinn, muss massive sozialen Ofbau mat gemaach hunn, da sinn d’Awunner a béide Länner wuel definitiv Helden. 3

Aarm „Helden“

Och op der grénger Insel huet d’Austeritéitspolitik schliisslech ferm Spueren hannerloos. D’Chômagegeld fir jonk Leit (ënner 25) gouf beispillsweis gekierzt.[6] Bal all 2. iresche Jonken riskéiert an d’Aarmut erof zefalen.[8] D’Hallschent vun allen 18-24 Järegen hunn d’Hoffnung op besser Zäiten an hirem Land opginn[9], a vill vun hinne wanderen aus.

Alleng bis 2013 sinn eng 300,000 Iren, ënnert hinnen eben och ganz vill gutt ausgebilten Jonker, ausgewandert.[10] Am Schnëtt hunn all Mount ronn 3,000 Iren hirem Heemechtsland Äddi gesot – deen héchsten Taux zënter der irescher Hongersnout vun 1845![11] D’Resultat si sougenannt Geeschtersiedlungen wou praktesch kee Mënsch méi wunnt. Esou Siidlungen ginn et Ënn 2012 iwwer 2,000 am ganze Land. Kilflynn ass sou een Dierfchen deem d’Awunner scheinbar abhande komm sinn. Et läit am Südweste vun Irland; eng Géigend déi e.a. vum Tourismus mol eng Kéier gutt gelieft huet. De Chômage Taux loung während der Kris hei alt munchmol duebel sou héij wéi am Recht vum Land. Bannent 3 Joer hu sech am Raum ëm Kilflynn eng 80 Leit d’Liewe geholl.[12]

Eng ronn 35,000 Familljen op der grénger Insel mussen haut mat manner wéi 10,000 Euro/Joër (€833/Mount) auskommen.Wann een da nach bedenkt, dass duerch d’Spuermoosnamen d’Kannergeld an d’Sozialhëllef fir Medikamenter kennen ze kafen gekierzt gouf, kann een sech e bëssche virstellen wat déi Leit mat maachen.[12]

2

Den ‘Opschwong’ an der Wirtschaft huet d’Salairen iwwregens nach net verännert. Déi stagnéieren an der Privatwirtschaft zënter 2008[5]; d’Staatsbeamten kréien souguer 14% manner an der Paie.[13] D’Pensionäre mussen zënter der Kris op 20% vun hirer Pensioun verzichten.[13] An déi nei Aarbechtsplatzen, déi den iresche Chômage Taux ganz lues erofsetzen, sinn oft just Deelzäitjobs.[5]

Dobäi kennt och nach de Problem vun ‘enforced deprivation.’ Et beschreift dëst déi extrem Aarmut; extrem bedeit hei dass de Leit minimum 2 liewenswichteg Ressourcen, wéi beispillsweis Waasser oder Kleedung, feelen. Vrun der Kriis loung deen Taux schonns bei 13.7%. An der Kris/während der Zäit ënnert dem „Rettungsschierm“ goufe wäit iwwer 1 Millioun Iren Affer heivunner – ënnert hinnen och, sou den iresche Think Tank Social Justice Ireland, iwwer 440,000 Kanner a bal 100,000 Pensionären. A Prozenter ausgedréckt: 30% vun der Bevëlkerung gouf Affer vun dëser extremer Aarmut. Eppes wat een sech op der Zong vergoe loosse muss; mir liewe schliisslech an enger vun de räichste Géigenden vun der Welt. Den Aarmutslevel an Irland, an dat huet d’EU Kommissioun souguer rezent festgehal, ass méi héij wéi an anere vergläichbaren EU Staaten.[8]

Do verwonnert et och net, dass bei der Aféierung vun enger Taxe um Waasser d’Leit op d’Strooss gaange sinn. (Irland gesäit d’Waasser als Ressource un, déi am Besëtz vun all Mënsch ass[14]). Laut de Gewerkschaften sinn iwwer 120,000 Leit Ufank November 2014 fir dëst läscht „Recht“ op d’Strooss gaangen. Wann déi Zuel stëmmt, wier et déi gréisste Protestmanif zënter der irescher Onofhängegkeet.[5] Bis elo goufen iwwregens ronn 800,000 Rechnung, déi Irish Water erausgeschéckt huet, nach net bezuelt.[15]

Irland ass eben och keng komplett ‘success story.’ Et kann een Dublin net als Schabloun fir aner Länner benotzen, zemools net well et och grad an Irland nach vill Problemer gëtt. Wéi een laangfristeg nees gudde Wuesstem hikritt – ouni dass déi souwisou schonns (neo-)liberal Wirtschaftspolitik vum Land dat soziaalt ‘safety net’ futti mécht, ass eng Fro vun de nächste Joren. Eent ass kloër, ob een elo op Griicheland oder Irland kuckt, de Motto/Slogan  ‘Unita in Diversitate’ (‘United in Diversity’, ‘Ενωμένοι στην πολυμορφία), deen een sech am Joer 2000 als EU ginn hat, huet an der scheinbar endloser Kris an Europa ganz ferm gelidden… 


Säit 2: Footnotes a weider Erkläerungen.

Commentaire: De Luussert 2.0 Reply

ReferendumLux – Nee

Säin Opstieg war eigentlech rasant. Bei de Gemengewahlen 2011 huet hien den eigentleche Spëtzekandidat vu senger Partei lénks leie gelooss. D’Leit wollten hien, a net de Paul. Minutten am Amt a scho gouf bei der Ouverture vum Chrëschtmaart deem seng Reform ugekënnegt. Jiddereen sollt an d’Stad op de Maart kommen – a net op Tréier oder Köln fueren. All Verspriechen, wat am Koalitiounsaccord stoung, sollt duerchgestrach ginn. Bei de Wahlen 2017 sollten d’Bierger gesinn, dass si 6 Joer virdrun de richtege Mann un d’Spëtzt gewielt hunn.

„Ech sti net fir e Regierungsposten 2014 zur Verfügung,“ gouf direkt e puer Mol gesot. 2014 sollt och keng nei Regierung gebilt ginn. E Joer vrun de Wahlen klaken d’Sozialisten d’Pan an et sti Neiwahlen um Programm. „Deng Stëmm fir d’Zukunft“ sollten d’Leit ofginn. Opbroch an eng nei Zäit. Jonk. Dynamesch. Modern. D’Land sollt genee esou erneiert ginn wéi d’Stad Lëtzebuerg. De Stëpps, deen sech an iwwer 30 Joer CSV-Zäit scheinbar iwwert d’Land geluecht huet, géif an enger grousser Botz verschwannen an d’Land fir e gutt 21. Jorhonnert opgestallt ginn.

Ze séier si Fehler geschitt. Vum „Betribsauto“ fir an d’Schivakanz iwwert d’Verspriechen vum „gréissten Debat deen d’Land jee gesinn huet“ bis hin zur klenger „Trennung“ vu Kierch a Staat & der (fataler?) Ausso dass et jo där „domm Leit“ iwwerall géife ginn.

De Problem fir d’Regierungsequipe (an hir Parteien) ass haut awer witzegerweis dat nämmlecht wat dem Xavier Bettel 2011 zum Opstieg an der Stad an, 2 Joer drop, an de Staatsministère verhollef huet: déi „sozial“ Medien. Keen am Grand-Duché konnt dës scheinbar esou gutt an authentesch asetzen wéi den Deputéierten-turned-Buergermeeschter-turned-Premier. Hien hat op dëse Netzwierker eng Avance op all déi anere Politiker. Et ass eng Avance gewiescht, déi een mat enger kuerzer 4-Wochen-Campagne net kann ophuelen. Premier ass een dann awer eben net just 4 Woche laang; déi aner hunn hien iwwerholl.

„MIR SIN DOMM.“; „De Premier schléiwt an der Chamber.“; „De Premier mengt mir wieren all domm.“; „Gambia soll mat der Propaganda ophalen.“; “Schon de Bettel Song heieren?”

Eng kléng Websäit, déi dunn zu enger ganz einfacher Facebook Grupp gouf, bréngt déi sougenannt ‘Elite’ – aus Parteien (bis op CSV, adr), Jugendparteien (bis op adrenalin), d’Gewerkschaften (bis op CGFP), d’Patronat, d’kathoulesch Kierch a Medienhaiser – zu Fall. Emol keng 22% hu bei der Fro zum Auslännerwahlrecht dëser „Elite“ zougestëmmt. Eng Facebook Grupp a Leit, déi gären e.a. ‘Memes’ a fatzegen ‘Facebook rants’ deelen, dréinen de Spiess fir d’Regierung an hire Chef ëm. De Xavier Bettel kéint zu enger lëtzebuergescher Versioun vum Howard Dean ginn.


Den Dean, Ex-Parteichef vun den US Demokraten, wor 2004 Presidentschaftskandidat a wuel deen 1. Politiker, deen den Internet probéiert huet anzebauen. Dat sollt fatal Konsequenzen hunn. Wéi hien sech iwwert seng 3. Platz zu Iowa sou gefreet huet, dass et scheinbar mat him duerchgaangen ass, gouf säi ‘Yeah!’ als “Dean Scream” legendär. Déi Ried war den Ënnergang fir den Dean, dee nach Woche virdrun de wichtege Support vum fréiere Vize President Al Gore kritt hat. D’Supporter vum Governor vu Vermont hunn dee “Scream” an déi extra vun der Dean Campagne entwéckelter online Videoplattform – YouTube gouf eréischt 2005 gebuer – benotzt fir de Geck mat him ze maachen.

De Xavier Bettel muss awer net onbedéngt een Howard Dean ginn. Zweet Beispill: Obama 2012 Campagne. Déi Campagne hat fir den 1. TV Debat mam Mitt Romney all hir Spin Doctors prett fir mat de Journalisten ze schwätzen. D’Medien wollten dëst awer guer net méi. Op Twitter war schonns no der 1. Hallschent vum Debat d’Urteel gefällt ginn: de Romney huet ganz kloër gewonn. Twitter op der Säit ze loossen war e komplette ‘faux pas’ vun enger Campagne, déi 2008 an 2012 esou vill där Online-Welt ze verdanken hat. Fir deen 2. Debat huet sech d’Obama Equippe dofir komplett anescht opgestallt an opgepasst, dass se och online genee déi richteg Messagen an der richteger Form erausginn. Dat Ganzt huet hir Supporter dunn deen Owend zum Deel esouguer zur Héichleeschtung bruecht (cf. “binders full of women“), an den Obama war, laut Medien, nees zréck an der Course.

Premier a Regierung missten op een ähnleche Wee goen. Wann een online einfach weider just de Link op Zeitungsartikelen gett, wann een weider doropper hofft herno mat gudden economeschen Zuelen de Support an d’Vertrauen vun de Leit an engem 4 Woche laange Wahlkampf zréck zegewannen, riskéiert een 2018 wuel nach méi bedröppelt an der Elefanteronn dran ze kucken wéi déi 3 Majoritéitspolitiker dëst de 7. Juni scho gemaach hunn. Iwwert sougenannt “Gambisten/Gambianer/Gambinesen” (wéi heeschen déi gutt Leit vum Land ‘The Gambia’ eigentlech richteg?) an hir Aarbecht ginn elo schonns online ferm Urteeler geschwat. Urteeler, déi ee Politiker alt vill méi kenne ‘blesséieren’ wéi e kriteschen Bäitrag an der Zeitung. Esou e Bild, Video oder (alt falscht) Zitat bleift online – a gëtt ëmmer nees geshared a geliked.

„Si goufe net gewielt.“; „Si kennen et einfach net.“; „Si wëllen et einfach net verstoen.“

Momentan ass dëst nach just eng Well déi do op d’Regierung lass geet. De rezente Politmonitor weist awer ganz kloër, dass et schonns eng zimlech grouss Well ass. Wann een elo einfach esou weider fiert – politesch a PR-méisseg, da riskéiert een déi Well souguer zu enger Art Tsunami eruwuessen ze loossen… an esou eppes géif een dann och fir d’Gemengewahlen 2017 a Landeswahlen 2018 net méi gestoppt kréien. Do kennen e.a. eng FDP an Däitschland oder d’LibDems am UK e Liddchen dovunner sangen.

Quo vadis, Xavier Bettel an Dräierkoalitioun?

Résumé vun akademeschen Etuden zur Mandatslimit. 1

Déi 4 Argumenter géint “Wahlrecht ab 16″ goufen ënnert d’Lupp geholl. Liest et hei.

Ass d’Fro zum Auslännerwahlrecht Taktik vun der Regierung oder hu se sech e Selbstgol geschoss? Hei noliesen.


Ob een zu Lëtzebuerg soll eng Mandatslimit fir Ministeren (max. 2 Mandatsperioden noeneen) soll aféieren? Dat ass déi 3. Referendumsfro iwwert déi nach manner geschwat gëtt wéi d’Wahlrecht ab 16.

Een Argument vu béide Säiten bei där 3. Fro ass: „den amerikanesche President kann och just 2 Amtsperioden maachen“ respektiv „Dat zielt do och just fir de President.“ Dat éischt Argument ass richteg, dat zweet net ganz/ass falsch.

Et gëtt vläit op der Welt kee Land wat Mandatslimiten esou gäer huet wéi d’USA. Dofir zielt et do och fir eng Rëtsch Governors (zu Virginia dierf deen souguer keng 2 Amtsperioden noeneen maachen, mä muss tëschent der Amstperiod 1 an der Amtsperiod 2 minimum 4 Joer aus dem Govenor Haus verschwannen), genee wéi fir Buergermeeschteren (ob NYC, San Antonio oder Houston fir just déi ze nennen), an Deputéierten an enger Rëtsch vu ‘State Legislatures’ (staatlech Parlamenter), souwéi fir Gemengerotsmemberen an der Stad Philadelphia. En plus, si laut Ëmfroen 70% vun den Amerikaner fir eng Mandatslimit fir hir federal/national Deputéiert a Senatoren zu Washington D.C.; dräi Republikaner, déi an der Course fir d’Presidentschaft sinn, nämlech Sens. Cruz, Rubio a Paul, si fir d’Aféierung vun sou enger Limit.

A kengem Fall awer gëtt et Limit fir Ministeren. Dat wier een Novum. Trotzdem kann een d’USA benotzen fir ze kucken wat eng Mandatslimit fir PolitikerInnen ka bedeiten. Etuden dozou goufen et an de läschte puer Joeren ëmmer méi. Och wann déi akademesch Literatur doranner nach net komplett ass, lount sech wuel – grad elo vru sou engem Referendum – e kléngen Iwwerbléck zu dësem Thema ze ginn.

(cc-by-2.0 EPP)

More…

Dictionnaire: UK Wahlen-Lëtzebuergesch Reply

Fir jiddereen deen sech net besonnech fir déi britesch Politik interesséiert, mä 2015 mat dobäi ass well et 1) extrem spannend ass; 2) et och ëm d’Zukunft vun Europa geet… hei sinn e puer vun de wichtegste Wierder/Begrëffer op Lëtzebuergesch erkläert: 

Absentee ballot: Entweder e Vote deen via Bréifwahl oder “proxy” (also Persoun X am Numm vu Persoun Y) gemaach ginn ass. 

Ballot box: d’Wahlurn

Battlebus: de Bus mat deem Parteichefs wéi David Cameron, Ed Miliband oder Nick Clegg déi läscht 4 Wochen uechter d’Land gefuer sinn. 

Canvassing: Supporter vu Partei X/Kandidat Y si während de läschte 4 Wochen an deem jeweilegen Wahlbezierk d’Leit doheem/op hirer Hausdier froe gaangen ween si ënnerstëtzen, respektiv hunn d’Leit encouragéiert Partei X/Kandidat Y haut ze wielen. Deen Virgang nennt een “Canvassing” 

Confidence and supply: Wichteg hisiichtlech méiglech Labour-SNP Deal. D’SNP géif an deem Fall hire Support ginn – bei Saachen wéi dem Budget – fir dass Labour eng Minoritéitsregierung kéint stellen. 

Constituency: de Wahlbezierk. Et ginn der 650 am UK. 

David Cameron: den aktuelle Premier, Chef vun de Konservativen (och “Tories” genannt)

dave

More…

Referendum/’Auslännerwahlrecht': Just e virsiichtegt Ustoussen 2

Vill gouf schonns driwwer geschwat dass de Referendum am Juni just ‘consultativ’ ass, an d’Parteien herno trotzdem hir Positioun an der Chamber kennen verdeedegen. Stéchwierder: Drock op d’CSV opbauen an 2/3tel Majoritéit kréien. Ech well dofir och hei net drop agoen, dass esou zwou politesch Entscheedungsformen sollen mateneen vermëscht ginn: de Referendum (wou just eng Majoritéit zielt an d’Soen huet) mat enger Parlamentsofstëmmung an enger representativer Demokratie (wou och d’Minoritéit hir Daseinsberechtegung huet). [1]

Nee, mir läit vill méi deen eigentleche Problem vun enger vun de Referendumsfroen um Häerz. Natierlech mengen ech domat d’Fro zum sougenannten ‘Auslännerwahlrecht.’

Ob ech mat der „Idee“ averstanen sinn, dass Net-Lëtzebuerger, déi zënter 10 Joer zu Lëtzebuerg wunnen a minimum 1 Mol bei Lokal- oder EU-Wahlen zu Lëtzebuerg wiele gaangen sinn, d’Wahlrecht fir d’Nationalwahlen (ab 2018) solle kréien?

Dat ass déi Fro, déi sech jidder Lëtzebuerger muss stellen. Et kann ee just mat ‘Jo’ stëmmen, wann een mat där do „Idee“ averstanen ass. Et ass eben net d’Fro ob een Net-Lëtzebuerger/innen well d’Wahlrecht ginn, mä just ob een dat well wann dës schonns e puer Konditiounen erfëllt hunn. Et ass déi eenzeg Referendumsfro bei där d’Regierung sou spezifësch Konditiounen dru gehangen huet. Beim Wahlrecht ab 16 ass et net just fir déi déi politesch (Parteien, ONG etc.) aktiv sinn, a bei der Mandatslimit fir Ministeren gëllt dat och net fir jiddereen ausser déi 1. gewielten an all Bezierk. Wat also maachen bei der Fro zum ‘Auslännerwahlrecht’ wann een net ganz mat där Idee averstanen ass?

Gi mer dovunner aus, dass ech ganz einfach de Net-Lëtzebuerger wéilt d’Wahlrecht fir d’Nationalwahlen ginn. Punkt. Ech wier also an deem Szenario géint iergendeng Konditioun fir déi Leit. Et soll jo, sou de Camp vum ‘Jo’, een „Awunnerwahlrecht“ ginn. Awunner ass jo awer e bësschen wéi schwanger sinn: entweder sinn ech et oder ech sinn et net. Wann ech fir een ‘Awunnerwahlrecht’ sinn, muss ech déi proposéiert „Idee“ vun der Regierung eigentlech ofleenen. Et geet hei schliesslech ëm een Artikel an enger Verfassung a net ëm e Gesetz wat een op engem vill méi einfache Wee ka “nobesseren” goen.

An engem zweeten Szenario kéint een och soen, dass ech e Problem mat de proposéierte Konditiounen hätt. Ech wier also dofir, dass d’Residenzklausel just 7 Joer sinn – déi nämmlecht Längt also wéi wann een d’Nationalitéit ufreet.[2] Och dann wier ech net wierklech mat der Regierung averstanen. A wat ass wann ech well dass Net-Lëtzebuerger bei Lokal- an EU Wahlen musse gewielt hunn? Oder, wann ech keen groussen EU Fan wier a mer just Lokalwahlen wichteg wieren? Et bleift och an deene Fäll da just de „Nee“ zu där Propose auszedrécken.

D’Regierung hätt deen do Problem guer net missen hunn. Hätt een, wéi beim Referendum 1919, e puer Äntwertméiglechkeeten uginn, wier villäicht déi elo proposéiert Form herno déi 1. gewielten ginn. Firwat een dat net esou gemaach huet ass eng Fro déi muss gestallt ginn. Sou huet een net just de politeschen Debat verkléngert, mä eben och dofir gesuergt de Camp vum ‘Nee’ ze vergréisseren. Eng Persoun, déi de 7. Juni mat ‘Nee’ stëmmt, kann also net onbedéngt (direkt) als auslännerfeindlech bezeechent ginn; si ass vläit einfach just net mat de proposéierte Konditiounen averstanen. Eng Argumentatioun, déi d’Parteien dann villäicht selwer no deem Referendum uwenden, wa se wuel (no engem knappe Resultat) probéiere wäerten – wéi bei der Trennung vu Kierch a Staat – e politeschen Accord mat der Oppositioun ze fannen.

Wat bleift ass eng ‘Jo oder Nee’-Fro zu enger „Idee“ vun de Regierungsparteien souwéi dem eigentleche Motto vun där Fro – dem ‘schéin dass emol eng Kéier driwwer geschwat gouf.’ E richtegen ‘renouveau démocratique’, deen vun der Dräierkoalitioun grouss ugekënnegt gouf, ass dat awer net. Et ass éischter dat Lëtzebuerg-typescht, kléngt, 4-Wochen laangt, virsiichtegt Ustoussen vun engem politeschen Debat. Ob esou jeemools och am Grand-Duché eng richteg Sträitkultur, déi sou wichteg fir eng Demokratie an e Land ass, entsteet? Waarde mer et of…


Émile Friant – ‘La Discussion Politique’ (1889) (public domain)


Footnotes

[1] Souguer wa 65% fir d’Auslännerwahlrecht stëmmen, hätt eng CSV an eng adr e Recht (vläit souguer eng demokratesch Flicht?) hir Wieler/innen, déi wuel e groussen Deel vun deenen rechtlechen 35% géifen ausmaachen, an der Chamber ze representéieren. Domat géif also alles beim Alen bleiwen. Keng 2/3tel Majoritéit. Keng Verfassungsännerung.

[2] Guichet (2009), Nouvelles dispositions pour l’acquisition de la nationalité luxembourgeoise http://www.guichet.public.lu/citoyens/fr/actualites/2009/01/01-nationalite-luxembourgeoise/index.html [fr]

JO zum Wahlrecht ab 16! 1

De Blogpost als Audio lauschteren:

 


De Weekend hat d’Luxemburger Wort hir Lieserbréif-Säiten der Fro vum Wahlrecht ab 16 gewidmet. (E puer sinn hei online ze fannen, déi aner wuel just via ePaper). Well et fir mech wuel déi Referendumsfro ass, déi mir am meeschten um Häerz läit, well ech och meng Vue zu dësem Thema ofginn an dobäi op e puer spezifesch Géigenargumenter, déi och an e puer Lieserbréiwer ze fanne waren, agoen.

.

• “Mat 16 interesséiert een sech nach net fir Politik!”

Ech kann do, wéi all Mënsch, just aus menger eegener Erfahrung eraus schwätzen. Ech hu mech am Alter vun 11 ugefaangen fir Politik z’interesséieren. Jo, dat ass eppes wat déi mannsten (vläit just meng direkt Famill) mer gleewen. ‘Esou jonk interesséiert een sech dach éischter fir de Fussball’, kritt een dann alt ze héieren. Wourops ech just äntweren, dass ech dat och gemaach hunn. Dono kommen a Gespréicher déi bekannten Virurteeler, dass ech awer wuel net richteg wousst wat lass wor oder wéi eng Partei fir wat géif stoen. Jo, mat 11 wousst ech dat wahrscheinlech net ganz… mä dono awer a mat 16 honnert-prozenteg. Ech hätt bei de Parlamentswahlen 2004 (mäin Alter: 15) genee sou gewielt wéi ech herno bei de Wahlen 2009 (20) respektiv bei de Wahlen 2013 (24) gewielt hunn. A beim läschte Referendum zu Lëtzebuerg wor ech eben déi ominéis 16 Joer al an hätt ganz roueg (a ganz gären) mäi Kräiz gemaach. E Kräiz, wat ech, wéi déi aner virdrun och, och haut nach op genee der nämmlechter Platz géif maachen.

Mat 16 kann een sech fir Politik interesséieren a sech dran auskennen. Vläit kennt net all 16-järegen sech do aus, jo, mä ze soen dass een fir iwwerhaapt eppes dovunner ze kennen nach ‘ze jonk’ ass, ass falsch.

Alleng wann ech kucken wéi oft ech schonns erlieft hunn wéi Erwuessener net woussten wéi vill Deputéierten elo an hirem Bezierk sinn, wéi oft Landes- oder Gemengewahlen sinn, de Chamberspresident just als ‘de Mann deen ëmmer hannert dem Riedner sëtzt’ kannt hunn, a net woussten wéi e Minister fir de Ministère X oder Y zoustänneg ass, also da geet mer eppes anescht duerch de Kapp. An zwar… wa mer d’Wahlrecht u politeschen Interessi bannen, do kéint et awer ganz séier fir deen een oder aneren Erwuessenen gedoen sinn… an domatter och fir eis Demokratie. Wéi eng Demokratie bënnt d’Wahlrecht u grousse politeschen Interessi?! Wéi vill dêmos a krátos géif da nach an enger Demokratie stiechen? Net vill!

Vun dohier ass d’Argument dass een fir am politeschen Liewen aktiv deelzehuelen muss Interessi an Engagement weisen, wéi dat ganz spezifesch an engem Bréif festgehale gouf, komplett falsch. An dass och Jonker sech fir Politik interesséieren huet och net zulescht deen enorme Succès d’läscht Joer a Schottland gewisen. Do konnten 16/17-järeg beim Referendum matwiele goen an hunn dat an engem ganz grousse Moos gemaach. E Grond firwat de UK driwwer nodenkt d’Wahlrecht an der nächster Legislaturperiod op 16 erofzesetzen. (An domat jo net dat 1. Land mat Wahlrecht ab 16 wier).

Oft héiert een dat uewen genannten Argument awer och vun enger Rëtsch Jonken. Dat weist, a mengen Aen, éischter wéi schlecht villäicht déi politesch Bildung an enge Rëtsch Schoulen ass. Do stécht nämlech eppes ganz Besonnesches dohannert…


“Mat 16 weess een dach net ween ee genee soll wielen!”

Ech hunn hei uewen schonns gesot, dass dat net op all 16-järegen zoutrëfft. Trotzdem héiert een och vu ville Jonken dëst Argument. Firwat? Well een d’Thema net richteg versteet (Schoul!) a wuel aus enger klenger Naivitéit eraus.

Et mengt een dass een enges Daags einfach esou seng politesch Richtung/Ideologie wäert fannen. Bis een déi fonnt huet, freet een dann a ville Fäll wuel d’Elteren wat déi da wielen oder an der Vergaangenheet ëmmer gewielt hunn. Et geet een als sou ee Jonken also dovunner aus, dass déi Erwuessen genee wëssen ween se wiele wëllen. „Genee“ ass hei net onbedéngt also persounen-spezifesch Wuert gemengt (bsp. ‘Ech wielen de Xavier Bettel/Jean-Claude Juncker’ oder ‘Ech wielen d’CSV’), mä bezitt sech an dësem Fall op engem seng politesch Richtung. Et kéint een och soen, et mengt een dass all déi Erwuessenen wëssen firwat si fir de Kandidat X oder Partei Y gestëmmt hunn.

Et setzt een mam uewen genannten Argument viraus, dass just déi Leit déi hir politesch Orientéierung fonnt hunn dierfe wielen. An dass dëst just kann op Erwuessener zoutreffen. Hei gëtt d’Wahlrecht un ‘Politics with a big P’ (‘Politik mam grousse P’), wéi een et an England gären nennt, gebonnen. Während een an der ‘politics with a small p’ just ganz winzeg/kléng politesch Kenntnisser huet, ass een bei der ‘Politik mam grousse P’ fest verankert.

Et ass den Ënnerscheed tëschent konservativ a Konservativ, den Ënnerscheed tëschent minimaler politescher Kenntniss an gréisser Kenntnisser ze hunn souwéi seng politesch Ideologie ze kennen. Déi meescht Wieler sinn éischter ‘politik mam kléngen p’ zouzeurdnen: e bësschen politesch Kenntnisser, déi een an de Joeren sou opgeraf huet, a Meenungen zu deem engen oder aneren Thema, wat dann och meeschtens Themen sinn déi ee selwer betreffen. D’politik mam kléngen p zielt dofir fir bal all Mënsch; et ass (wéi schonns beim 1. Argument gewisen) net un den Alter gebonnen. Schliisslech ass de Mënsch, wéi den Aristotles mol sot, ‘vun Natur aus e politescht Déier.’

Ech kennen perséinlech genuch Leit, déi nach mat 30 oder 50 oder alt 70, net woussten wéi een Politiker a wéi eng Partei se sollte wielen. Si liewen an der ‘politik mam kléngen p’, interesséieren sech just kuerz vrun de Wahlen fir d’Politik a reegen sech soss e puer Mol d’Joer iwwert eppes op wat aus der Chamber erauskënnt. Dat ass och an der Rei sou. Dass een sech genee an der ‘Politik’ auskennt, war an der Vergaangenheet keen Critère fir d’Wahlrecht ze kréien; firwat also elo?

A souguer wa mer ‘Politik mam grousse P’ géifen un d’Wahlrecht bannen, kéinte verschidden 16-järeger wiele goen, während anerer – och eben Erwuessener – missten doheem bleiwen. Weder ‘politik mam kléngen p’ nach déi mam ‘grousse P’ sinn un een Alter gebonnen. Politik an engem seng politesch Orientéierung ass nämlech näischt wat engem einfach esou op eemol an de Schouss fält. E Member vun der ‘Politik mam grousse P’ gëtt een net einfach sou iwwer Nuecht. Et steet een net enges Daags op a weess dann wéi eng politesch Richtung déi ‘richteg’ ass, een ganz konkret weess wéi eng Partei een aus wéi engem (politesche) Grond wäert wielen. Wann är Elteren iech dat sou soen, dann hu se e bësschen „geflunkert.“

Den Alter setzt genee sou wéineg wéi d’Geschlecht politesch Kenntnisser viraus. (cc Rama)

 


Bei engem drëtten Géigenargument geet et ëm de Prinzip vun der Groussjäregkeet. Et gëtt da behaapt:

 „Mat 18 groussjäreg awer mat 16 schonns wielen?! Dat ass net kohärent.“ // „Mat 16 ass een nach net räif genuch!“

Do kann ee just soen: wéini waren Altersgrenzen fir divers Saachen jee kohärent? Bis zur Ännerung vum Mariage-Gesetz den 1. Januar konnt een sech och als Mannerjäregen zu Lëtzebuerg bestueden. Fir Geschlechtsverkéier mat enger anerer Persoun dierfen ze hunn musse béid minimum 16 Joer hunn, fir ‘explizit’ Material online ze kucken ‘muss’ een awer bis 18 waarden. Mat 16 ass een ‘Erwuessen a räif genuch’ säi Kierper mat Zigaretten oder Alkohol futti ze maachen, mä nach net fir ze wielen? Dofir dierf een da jo awer schonns mat 17 mam Auto op der Strooss e Verkéiersaffer ginn. Oder sech, wann een (wéi ech) duerch de Lycée Technique gaangen ass, schonns op senger 9e am Alter vu 14/15 Joer entscheeden wéi een Beruffswee een da soll/well aschloen. Ween dat uewen genannten Argument benotzt, muss sech dann och dofir ausschwätzen dass alleguerten d’Alterslimiten – egal wéi eng (an et ginn der vill) – op 18 Joer eropgesat ginn.

Zemools op engem Punkt ass dëst extrem wichteg: d’Schoulflicht.

Zu Lëtzebuerg muss een bis 16 Joer an d’Schoul goen. Dat heescht et kann een als Mannerjäregen mat der Schoul ophalen an op den Aarbechtsmarché goen. Et bezilt een an deem Fall seng Steieren (also och déi Steieren déi iwwer TVA erausginn) an seng Sozialleeschtungen, mä et dierf een awer net mat wiele goen. E 17-järegen, deen 2013 schonns schaffe gaangen ass, muss zwar seng Steieren bezuelen dofir awer bis 2018 waarden ier hien dierf wiele goen. Et ass de Problem vun der „Besteierung ouni politesch Representatioun“ („Taxation without representation“). E Problem fir deen an den USA den Téi zu Boston an d’Waasser gepucht gouf an een Onofhängegkeetskrich ugefaangen huet. Ech ruffen hei net zu sou Moossnahmen op, well awer ze bedenken ginn – zemools un déi Leit, déi plangen beim Referendum fir d’Auslännerwahlrecht ofzestëmmen – déi nämmlecht Logik beim Wahlrecht ab 16 gëllen ze loossen. ‘Jiddereen, deen zu Lëtzebuerg schafft a seng Steieren bezilt, soll kenne wiele goen.’ Wann dat äert Argument bei där enger Referendumsfro ass, da muss se och bei där anerer gëllen – soss ass dat net kohärent. ;)

 

(cc Ross UK)

 


De läscht Punkt op deen ech well ze schwätze kommen ass:

• „Et ass dach guer kee Besoin do fir 16/17-järeger wielen ze loossen“/“Hu mer soss keng Problemer?“

Och dëst kéint net méi falsch sinn. Et besteet grad elo am 21. Joerhonnert e Besoin fir d’Wahlrecht op 16 erofzesetzen. Nee, dat ass keen ‘Mir liewen am 21. Joerhonnert’-Argument, mä eent wat sech op déi politesch Realitéit vun dësem Joerhonnert baséiert. Ech hunn a mengem läschte Blogpost driwwer geschriwwen wéi d’USA probéieren mat hirer (neier) Immigratiounspolitik engem sozialpoliteschen an demographeschen Problem entgéint ze wierken. D’EU a seng Staaten hänken do, wéi an deem Post gewisen, komplett hannendrun. De Problem vun sou enger europäescher Gesellschaft, déi ëmmer méi al gëtt, ass awer een dee vill méi wäit geet wéi elo ‘just’ Renten a Krankekeesen. Europa steiert mat Vollgas Richtung Gerontokratie.

An Däitschland gëtt bspw. de ‘gebuertenstärkste Joergang’ dëst Joer 51 Joër al. [1] An och zu Lëtzebuerg läit d’Zuel vun de Neigebuerten bei 1.5 an domat ënnert dem wichtegen Wäert vun der Erneierung (spréch: och Lëtzebuerg gëtt all Dag méi al).

Dat heescht déi méi eeler Leit entscheeden wat am Land geschitt. Baby Boomers an den Ufank vun der Generatioun X si villäicht déi politesch stäerkste Generatiounen zënter laangem. Si haten déi politesch Muecht praktesch vu klengem un, a ginn déi och elo net hir. Au contraire, well d’Senioren si schonns zu vill a ginn all Dag ëmmer méi. Hiren Undeel bei de Wahlen wäert all 5 Joer méi grouss ginn. Dofir ass et politesch gesinn just normal dass sech d’Parteien fir d’Problemer vun de Senioren méi Zäit wäert huelen wéi fir aner Altersgruppen. Firwat soll ech probéieren d’Problemer vu méi jonke Leit ze léisen, firwat soll ech fir déi Suen ausginn, wann ech bei de Wahlen d’Stëmmen vun de (bal-)Senioren muss kréien fir ze gewannen? Den Ufank vun esou Spillereien huet een schonns an der Kris e bëssche gesinn. Fir d’éischt gouf queesch duerch Europa bei Jonken gespuert, ob dat bspw. d’Ewechfalen vun de Primen no Bachelor/Master/PhD zu Lëtzebuerg oder dat neit Studiebäihellef-Gesetz vum läschte Joer oder d’Verdräifachung vun de Studiengebühr an England war. Dat alles während een, op där anerer Säit, Saachen wéi Pensiounsreformen mat net sou enger staarker Hand upeekt. Beispill: ‘Rentenreform-chen’ zu Lëtzebuerg oder d”Rentenpaket’ vun der Unioun-SPD Koalitioun an Däitschland, wat e.a. de Rentenalter erofsetzt an €160mia an de nächsten 16 Joer wäert kaschten. Virgestallt gouf dat ‘Paket’ vun der SPD Ministesch mat engem – géigeniwwer Jonken – scho bal freschen Slogan: ‘Nicht geschenkt. Sondern verdient.’[1]

„Ich fürchte, wir sehen gerade die Vorboten einer Rentnerdemokratie: Die Älteren werden immer mehr, und alle Parteien nehmen überproportional Rücksicht auf sie. Das könnte am Ende in die Richtung gehen, dass die Älteren die Jüngeren ausplündern.“

~ Altbundespräsident Roman Herzog (2008) [2]

Ween an esou engem Land well liewen, dee soll mat „Nee“ am Referendum stëmmen. Wee well dass d’Politiker sech zumindest e bësschen fir Saachen vun de Jonken (resp. <45-järegen) interesséieren an och Projet fir si ëmgesat ginn, deem bleift de 7. Juni keng aner Méiglechkeet wéi mat „Jo“ ze stëmmen an d’Zuel vun den <45-järege Wieler (liicht) ze vergréisseren.

Ech fäerten, dass et grad wéinst enger kommender Gerontokratie net fir de ‘Jo’ wäert duergoen. Ween gëtt scho gären e bësschen, wann och net ganz vill, Muecht of? An engem Wort Lieserbréif, wollt bspw. e Mann déi Jonk mat muechtlosen Institutiounen wéi dem Jugendparlament tréischten.

Ween awer zu Lëtzebuerg keen Generatiounskonflikt well gesinn, muss probéieren déi Jonk richteg mat eranzehuelen. Et sinn si déi d’Laascht wäerten droen. Eng economesch an ecologesch Laascht, déi eigentlech vill ze schwéier fir si ass, an just duerch Aktiounen vun hiren Elteren a Grousselteren entstanen ass. Wa sech bei der Fro zum Auslännerwahlrecht de Charakter vum lëtzebuerger Vollek weist, wéi déi eng oder aner Leit a Journalisten zemools zënter der Charlie Hebdo Attack geschriwwen hunn, da weist sech mam Resultat beim Wahlrecht ab 16 och de Charakter vu de méi ‘eeleren’ Lëtzebuerger.

D’Wahlrecht gouf an der Vergaangenheet schonns oft reforméiert (Wahlalter op 18 erof gesat, Wahlrecht fir Fraen etc.). D’Wahlrecht ass fir Erwuessener net u politeschen Interessi oder Kenntnisser gebonnen. Firwat et demno elo beim Wahlrecht ab 16 zu engem Critère maachen? A souguer dann… et gi Jonker déi dëse Critère erfëllen. D’Basis vum Wahlrecht wor an enger Demokratie awer nach ëmmer déi: steierpflichteg Bierger sollen hir politesch Représentante dierfe wielen. Eppes wat – de Problem vun de Net-Lëtzebuerger exclus – zu Lëtzebuerg net fir all Bierger/Lëtzebuerger de Fall ass. Et gëtt (héij) Zäit Jonker, déi wielen wëllen (Wahlrecht ≠ Wahlflicht), an de politeschen Debat mat eranzehuelen. God forbid… dass een nach géigesäiteg eppes vun enaner géif léieren.

Säit 2: Footnotes